poniedziałek, 30 grudnia 2013

Teoriopoznawcze aspekty sporu o uniwersalia

Teoriopoznawcze aspekty sporu o uniwersalia
Drogi dojścia do pojęcia bytu warunkują jego dalszą charakterystykę semantyczną. Ważne jest określenie jednoznaczności, wieloznaczności (trzeba wykluczyć, ponieważ nie nadawałaby się do określenia czegokolwiek) czy analogiczności pojęcia.
Abstrakcja, oparta na eliminowaniu określonych cech lub ich uogólnianiu, prowadzą do jednoznacznego rozumienia pojęcia bytu lub do ujmowania go w ramach analogii atrybucji (wprowadzona przez Arystotelesa). Prowadzi ona do dookreślania pojęć.
„Analogia atrybucji zakłada istnienie analogatu głównego, pierwszorzędnego do którego odnoszą się - analogicznie! - analogaty poboczne (drugorzędne)"[1].
np. „zdrowie"
analogat główny - zdrowy człowiek
analogaty poboczne - to, co czyni zdrowym (zdrowe lekarstwo, zdrowa cera, zdrowe powietrze itd.)
„byt"
analogat główny - substancja (byt samoistny i samodzielny)
analogaty poboczne - przypadłości, z których każda czerpie swą bytowość z substancji
„Analogia atrybucji nadaje się w szczególności do jednoznacznego pojęcia bytu, a więc takiego, jakie przyjmował Jan Duns Szkot. ››Byt‹‹ jest pojęciem, które wypowiada się o każdym bycie, o wszystkim, co istnieje"[2].
Nie ma realnej różnicy między istotą a istnieniem, więc nie ma powodu przyjmowania analogii bytu, która nie jest analogią atrybucji, lecz proporcjonalności.
„Konieczność Jednoznaczności pojęcia bytu Duns Szkot  uzasadniał m. in. potrzebą aparatury pojęciowej, która pozwalałaby mówić prawdziwie zarówno o bytach stworzonych, jak i o Bogu"[3].
Pojęcie analogiczne nie wystarcza, ponieważ daje nam wiele różnych pojęć, niszcząc przez to ich jednoznaczność.
Analogia proporcjonalności uwzględnia egzystencjalną stronę bytu. „W przypadku przeniesienia analogii proporcjonalności na poziom bytu jako bytu, owymi własnościami wspólnymi (analogami) będą własności transcendentalne, takie jak istnienie, jedność, dobro, piękno itp"[4].
Analogia bytowa określa „proporcjonalność" aktu istnienia do istoty bytu, którego jest istnieniem.



[1] Władysław Stróżewski, Ontologia, Kraków 2004, s. 65.
[2] Tamże.
[3] Tamże.
[4] Tamże, s. 66.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz