Etykiety

środa, 8 kwietnia 2020

Na początku była teoria, a później tysiące ofiar

Autyzm ma na swoim koncie wiele ofiar. I to nie z powodu tego, że autyzm zabija, ale z powodu wykluczenia, czy szkodliwych teorii. Do 1943 roku nie był on w ogóle znany. Do dzieci z autyzmem podchodzono tak jak do wszystkich innych: z drewnianą linijką i dobrym pasem. Kiedy moja córka została już zdiagnozowana i na dłużej pojechaliśmy do mojego rodzinnego domu babcia stwierdziła: dokładnie tak zachowywała się moja koleżanka z klasy. Było to przed wojną. Była często bita za swoje zachowanie, bo wówczas lanie było jedną z metod wychowawczych. Wykłady Korczaka nie docierały na wielkopolską prowincję. Dziewczynka nie dożyła wojny. Z jakiego powodu? Nikt dziś nie wie. W pamięci babci pozostała tą milczącą, płaczącą i ciągle bitą koleżanką, która nie potrafiła usiedzieć na lekcjach. Rok 1943 nie przyniósł odmiany. Opisanie przez Kannera grupki dzieci, które nie potrafiły się komunikować nie zmieniło losu tych dzieci. Nadanie nazwy jednostce „chorobowej” przez Bleulera i przypisanie jej do rozszczepienia schizofrenicznego wcale nie polepszyło losu dzieci. Powstały specjalne ośrodki, do których rodzice masowo oddawali swoje dzieci. A tam działy się rzeczy straszne: wiązanie, bicie, siłowa terapia. Oczywiście trzeba było znaleźć winnego tego zaburzenia. Najłatwiej w takiej sytuacji zrzucić odpowiedzialność na matkę. Zapoczątkowana przez Kennera teoria „chłodnych matek” i popularyzowanie jej w latach 50 XX przez Bettelheima była teorią polityczną. Zadaniem tych naukowców było udowodnienie, że jedyną rolą kobiety jest skupienie się na domowym ognisku, bo jeśli tego nie robią to krzywdzą dzieci wywołując u nich autyzm i wychowując osoby niezdolne do funkcjonowania w społeczeństwie. Skąd potrzeba na taką teorię? Przypomnijmy sobie historię: II wojna światowa zaciągnęła rzesze mężczyzn na front. Fabryki, biura, urzędy zapełnione były kobietami. A po wojnie dumni mężczyźni  wrócili z frontu i chcieli iść do pracy, znowu poczuć się ważni, znowu chcieli mówić kobietom, że los rodzin zależy tylko od ich zarobków, a napotkali zbuntowane kobiety, którym spodobało się, że one też mogą mieć własne pieniądze, że mogą czuć się niezależne, wolne. Trzeba było coś z tym zrobić. Patriarchalni naukowcy od razu wykorzystali opisanie nowego przypadku, a winę za jego powstanie zrzucili na matki karierowiczki. Opisana jednostka „chorobowa” spadła szowinistom z nieba. Ich teoria na temat powstania autyzmu skrzywdziła tysiące matek, które poświęcały się angażując się w opiekę nad dzieckiem. Prace Melanie Klein pozwoliły nieco inaczej spojrzeć na problem i zauważającej, że już u noworodków można zauważyć nietypowe zachowania, a polegały one na tym, że dzieci z autyzmem (w przeciwieństwie do tych bez autyzmu) odczuwały lęk przed utratą kontaktu z matką nawet jeśli do tej utraty kontaktu nie dochodziło. Tustin zauważyła, że autyzm może być spowodowany genetycznie, ale ciągle w tle pojawiała się „wina matki” za ujawnienie się autyzmu. Do końca ubiegłego wieku matki były tymi, na które zrzucano odpowiedzialność (pewnie znacie wiele przypadków, kiedy to w historii zrzucano na kobiety winę za coś tam, ale zawsze wtedy powtarzamy sobie: to było dawno). Bardzo dużo w kwestii autyzmu zrobiły znienawidzone przez niektórych feministki, które obaliły krzywdzące teorie dotyczące złego zachowania matek, poddając w wątpliwość metodologię badań, spojrzały na problem z punktu problemu autyzmu u bliźniaków. To z ich przyczyny na autyzm patrzymy obecnie przez pryzmat czynników biologicznych z naciskiem na genetyczne. Nadmierny lęk, kiedy matka oddala się nawet na chwilę i nieumiejętność nawiązania satysfakcjonującej relacji przez dziecko z matką jest jednym z czynników, który pozwala ocenić występowanie autyzmu. Nim naukowcy doszli do tego nie brakowało teorii dotyczącej diety, środowiska, szczepionek, grzybów, pasożytów w organizmie. Mimo upływu lat, wskazania, które geny odpowiadają za autyzm wszystkie te teorie nadal mają się świetnie. Najgorsze jest to, że są one żywe wśród wielu lekarzy, pedagogów, psychiatrów, neurologów.

wtorek, 7 kwietnia 2020

Autyzm i sinusoida funkcjonowania


Życie z autyzmem to ciągłe życie w sinusoidzie zależnej od zmian pogody. Wzrasta ciśnienie? Źle. Spada? Jeszcze gorzej. Wieje silny wiatr? Lepiej się ewakuować. Ale nie, nie możesz, bo przecież jesteś rodzicem. No to postaraj się chociaż nie być dla dziecka ciężarem. Ono i tak jest już przeciążone zmianami ciśnienia. Daj mu dużo pozytywnego nastroju, spytaj się, na co ma ochotę, spełnij kulinarne kaprysy, a na pewno lepiej będzie Wam się pracowało. A jak to nie pomogło to kąpiel w pełnej wannie wody z solą i ulubionym płynem oraz masażem po kąpieli pomogą. Zapomniałam, że kąpiel to też wyzwanie. Trzeba zadbać, żeby nie było pogłosu, żeby nie było przeciągów i żeby woda nie wpadała do oczy. Ja znalazłam na te problemy rozwiązanie: wstawiłam szafkę na ręczniki do łazienki, dostawiłam szafeczką na kosmetyki, dodałam stół do malowania, a na podłodze kładę dwa ręczniki. Do tego na ścianie wieszam jeden, aby był do wycierania rąk i buzi. Odprężone, wymasowane, nakarmione dziecko jeszcze nie jest w stanie pracować, bo pogoda się zmienia? Ja wtedy pakuję Olę do wózka i wożę, wożę, aż do własnego zmęczenia. Daję jej słuchawki na uszy i słucha: audiobooków, piosenek, lekcji z językami obcymi, a wszystko po to, aby zająć jej umysł i żeby pomimo tego odpływanie czas był dokładnie wypełniony, a mózg zajęty. Za dużo wolnego czasu sprawia, że u dzieci z autyzmem pojawiają się manieryzmy (od niekontrolowanych ruchów po odpływanie i zasypianie w ciągu dnia). Mózg dziecka z autyzmem potrzebuje ciągłej aktywności i ukierunkowanego skupienia. Możemy pytać się dziecka na do ma ochotę, zagadywać planami na wakacje, wspominać poprzednie, skubać trawy i kwiaty, podsuwać zabawki byle nie pozwolić na ucieczkę w manieryzmy, ponieważ one się utrwalają. Praca nad nimi pozwala prawie całkowicie wyeliminować je z życia, ale nie wyeliminujemy dni odpływania. I u nas dziś właśnie taki dzień. Ciśnienie powoli rośnie. Niby dobrze, bo pogoda piękna, ale musi się wyrównać ciśnienie, aby u nas było dobrze. Dostępny las też by nam pomógł...







poniedziałek, 6 kwietnia 2020

Autyzm - pierwsze oznaki


Czasami myślę sobie, że gdybym osiem lat temu posiadała tę wiedzę o autyzmie, którą posiadam teraz to diagnoza byłaby już, kiedy miała kilka miesięcy, a nie gdy miała dwa i pół roku. Ale nie. Nie byłaby, ponieważ specjaliści, by mi zwyczajnie na to nie pozwolili, a nie pozwoliliby, ponieważ większość ciągle niewiele wie o autyzmie. Uczestniczą w konferencjach, jakoś tam prowadzą terapię, czytują czasopisma, ale poza powtórzenie regułek, które zanotowali nie są w stanie wyjść. A autyzm to żywioł, do którego trzeba podejść bardzo elastycznie. Większość specjalistów tak niewiele wie o autyzmie, że pewna psycholożka objaśniła mi (po 8 latach mojej intensywnej pracy z dzieckiem z autyzmem), że osoby z autyzmem wcale się nie komunikują (co jest oczywiście wielkim kłamstwem), dlatego ona nie może nawiązać komunikacji z Olą. Ona nie mogła, ale inna specjalistka po pięciu minutach wiedziała od Oli wszystko, co chciała, potrafiła poprosić Olę o wykonanie poleceń. Tylko do tej innej trzeba było jechać do Wrocławia, czekać kilka miesięcy na wizytę. I tak właśnie wyglądają problemy rodziców dzieci z autyzmem: ciągle jest za mało specjalistów zajmujących się tylko dziećmi z autyzmem, a nie traktujących autyzm jako kolejną ciekawostkę, a udziału w konferencji jako kolejnego papierka pozwalającego zdobyć awans zawodowy. Tak naprawdę, aby dogadać się z dzieckiem z ASD nie trzeba skończonych studiów. Potrzebny jest otwarty umysł i świadomość, że komunikacja zaczyna się od nawiązania kontaktu wzrokowego. Bez tego nie da się nic zrobić.
Wracając do diagnozy i tego, co powinno Was zaniepokoić to przede wszystkim zbyt łatwe przebudzanie się dziecka. Olę budził byle szmer. W czasie rozmów z innymi rodzicami uświadomiłam sobie, że nie tylko ona tak ma, że owo przebudzanie to sygnał alarmowy. Do tego usypianie będące koszmarem orz częste przebudzanie się w nocy (nawet, kiedy Ola skończyła trzy lata na palcach jednej ręki mogłam policzyć noce przespane w ciągu miesiąca). Od 17-23 w moim domu rozgrywał się koszmar związany z Oli odpływaniem i ciągłym przebudzaniem się, a później krzykiem, wyginaniem się do tyłu, moim noszeniem jej, aby ją wyciszyć (nikomu innemu wtedy już nie dawała się dotykać). W takich warunkach nie trudno było o nieporozumienia i wzajemne pretensje. Ja wymagałam od domowników absolutnej ciszy, bo inaczej miałam horror, a oni uważali, że ich terroryzuję, bo każę siedzieć cicho. Wszyscy byliśmy zakładnikami jeszcze niezdiagnozowanego autyzmu. Lekarze na te problemy z przebudzaniem i wyginaniem zalecili pojenie dziecka herbatką koperkową. Miała pomóc, ale nie pomagała, bo to nie w kolkach leżał problem.
Poza tą niedogodnością Ola rozwijała się świetnie. Wcześnie przewracała się, siadała, wstawała, a później chodziła. Rewelacyjnie radziła sobie też z żuciem. Była tak spragniona takich bodźców, że kupowałam jej suszone mango, aby mogła się w nie wgryzać (gryzaki szybko się nudziły). Świetnie też naśladowała dźwięki, była radosna, ciekawa świata i z wiekiem coraz bardziej odpływająca i krzycząca. Jedno, co się nie zmieniało przez wiele lat to nocki będące horrorem. Często, kiedy wszyscy dawno spali ja wychodziłam z Olą na spacer, bo tylko na świeżym powietrzu potrafiła się wyciszyć. I to działa do dziś: spacer potrafi zdziałać cuda.
Kiedy po pierwszym szoku uświadomienia sobie, że Ola może mieć autyzm, wyparciu, przyjęciu do wiadomości, że jednak trzeba zdiagnozować poszłam do lekarza i oświadczyłam, że potrzebuję wiedzieć Ola miała niecałe dwa lata i mocno uwsteczniła jej się mowa. Ze stanu „zaraz będzie mówić” przeszliśmy do fazy „łapania uwagi”, a lekarz stwierdził: „Nie dam skierowania, bo dziecko z tego zaraz wyrośnie”. Miała prawie dwa lata i totalnie odpływała! Było to widać gołym okiem! Nawet nie zadaję sobie pytania, co by było, gdybym przyszła, kiedy Ola miała kilka miesięcy, bo jest dla mnie oczywiste, że usłyszałabym dokładnie to samo. I to jest główny problem rodziców dzieci z autyzmem. Jeśli nie mają wystarczającej wiedzy to ich dzieci często są diagnozowane dopiero w przedszkolu, a nawet w szkole (w tym ostatnim przypadku raczej ZA), bo nikt wcześniej tego nie chce zrobić. Trafienie na specjalistę, który wcześniej będzie w stanie powiedzieć: „To dziecko ma autyzm graniczy z cudem”. Nim dotrzecie do takiego specjalisty odwiedzicie czasami kilkunastu, którzy nie będą wiedzieli co to takiego. Bo autyzmy są różne. Tak różne jak każde dziecko. A to dopiero początek wędrówki po specjalistach. Po diagnozie zaczynają się kolejne wizyty mające pomóc Waszej pociesze. Będą wizyty w szpitalach, wiele badań nim natraficie na takich lekarzy, którzy Waszemu dziecku pomogą. Paradoks polega na tym, że ci specjaliści mogli być świetni w przypadku innych dzieci, a Waszemu nie potrafili, a ci, którzy pomogli Waszemu dziecku niekoniecznie pomogą innym, bo autyzm to ciągła gra w loterię: albo się trafi albo nie i trzeba szukać dalej.
Jeśli cokolwiek niepokoi Was w rozwoju dziecka zgłaszajcie to specjalistom, jeśli dostrzegacie jakiekolwiek oznaki autyzmu szukajcie specjalistów diagnozujących autyzm (i tylko autyzm). Nie dajcie się przekonać, że diagnoza będzie łatką przypiętą do dziecka do końca życia, bo z autyzmu się nie wyrasta, ale posiadanie trafnej diagnozy pomaga ukierunkować terapię, uzyskać wsparcie i nauczyć samodzielności. Każdy malutki kroczek okupiony jest setkami godzin pracy rodziców i specjalistów z dzieckiem. Bez diagnozy pozostaniecie sami z problemem. Pamiętajcie: samodzielność dziecka jest ważniejsza niż to, co sobie ktoś pomyśli o tym, że dziecko ma taką, a nie inną diagnozę.